» О часопису
» Програмска оријентација
» Издавачи
» Редакција
» Научни савет
» Издавачки савет
» Упутство за ауторе
» Архива бројева
» Претплата и оглашавање
» Контакт

 

 

 

 

 

1. UDC 519.852:519.83

PROGRAMIRANJE OGRANIČENJA

CONSTRAINT PROGRAMMING

Mirko Vujošević

REZIME: Programiranje ograničenja (PO) je oblast koja se bavi izučavanjem i rešavanjem upravljačkih problema koji su predstavljeni sistemom ograničenja nad promenljivima odluke. Osnovni cilj je razviti veštine modeliranja realnih problema i njihovog predstavljanja sistemom ograničenja, a zatim pronaći metode i kodirati algoritme kojima se nalaze vrednosti upravljačkih promenljivih koje zadovoljavaju sva ograničenja. Po prirodi problema koji se razmatraju i još više po metodologiji koja se koristi za rešavanje problema, programiranje ograničenja i matematičko programiranje su veoma bliske oblasti. Suštinska razlika je u tome što se u zadacima PO ne traži, odnosno ne mora da se traži rešenje koje je najbolje prema izabranom kriterijumu. Razlog je u činjenici da se u nekim realnim problemima veoma teško dolazi do rešenja koje bi zadovoljilo sva ograničenja. Tada je sa praktične tačke gledišta sasvim zadovoljavajuće naći bilo koje rešenje koje odgovara postavljenim zahtevima. U ovom radu se daje pregled osnovnih pristupa rešavanju problema PO.

KLJUČNE REČI: ograničenje, programiranje, logika, veštačka inteligencija, optimizacija

ABSTRACT: The scope of this survey paper is restricted to basic notions, concepts, and fundamental approaches to solving constraint-programming problems. The accent is put on constraint satisfaction problem. Three main methodological approaches generate and test, consistency techniques, and constraint propagation, are briefly described as well as the use of constraint graph. Improvements schemes, global constraints, and over-constrained problems are also discussed. At the end, some contemporary research and technological challenges are given.

KEY WORDS: constraint, programming, logic, artificial intelligence, optimization

Prof. dr Mirko Vujošević, Univerzitet u Beogradu, Fakultet organizacionih nauka; član Akademije inženjerskih nauka Srbije, mirkov@fon.bg.ac.rs , Oblasti interesovanja: operaciona istraživanja, metode optimizacije, višekriterijumska optimizacija, celobrojno programiranje, programiranje ograničenja, meko računarstvo, pouzdanost i upravljanje rizikom.

2. UDC 681.51:004.7

RAZVOJ DIJAGNOSTIČKOG SISTEMA ZA PUTNE PRELAZE SA RAČUNARSKIM UPRAVLJAČKIM SISTEMIMA

DEVELOPMENT OF A DIAGNOSTIC SYSTEM FOR COMPUTER-CONTROLLED LEVEL CROSSING SYSTEMS

Tatjana A. Lutovac, Dejan N. Lutovac

REZIME: U radu je opisano rešenje dijagnostičkog sistema za registrovanje, očitavanje? i analizu redovnih događaja, smetnji i kvarova za železničke putne prelaze sa računarskim upravljačkim sistemima. Na osnovu uočenih osnovnih nedostataka postojećih dijagnostičkih sistema i registratora događaja dat je predlog za otklanjanje jednog broja nedostataka. Time je omogućen efikasaniji sistem održavanja i registrovanja događaja. Predložena je standardizacija redovnih događaja, smetnji i kvarova u skladu sa savremenim zahtevima različitih železničkih uprava i načina memorisanja dijagnostičkih podataka. Razvijen je softver za lokalno i daljinsko očitavanje i obradu podataka pomoću računara.

KLJUČNE REČI: železnički putni prelazi, računarski sistemi upravljanja u realnom vremenu, aplikativni softver, standardizacija, dijagnostika, održavanje

ABSTRACT: A diagnostic system for recording, reading and analysing regular events, disruptions and failures of computer-controlled railway level crossing systems is described in the paper. A brief overview of the main disadvantages of existing diagnostic solutions is provided. Based on an in-depth assessment of the shortfalls of existing diagnostic systems and event recorders, the proposed approach purports to resolve some of the highlighted disadvantages, allowing for considerably improved maintenance and event recording. The suggested standardisation of regular events, disruptions and failures is consistent with state-of-the-art requirements of different railway administrations. A method for memorising diagnostic data is also proposed. PC-based software for local and remote data reading and processing is developed and implemented.

KEY WORDS: railway level crossing systems, computer-based system, real-time control, application software, standardization, diagnostics, maintenance

Dr Tatjana A. Lutovac, docent, Elektrotehnički fakultet Beograd.
email: tlutovac@eunet.rs
Oblasti interesovanja: automatsko rezonovanje, primena matematičke logike u računarstvu, neklasične logike, teorija dokaza.

Dr Dejan N. Lutovac, Tehnički menadžer centra za putne prelaze, Siemens d.o.o. Beograd.
email: dejan.lutovac@siemens.com
Oblasti interesovanja: upravljanje u realnom vremenu pomoću računara, signalno-sigurnosni sistemi za železnicu, sigurnosna analiza sistema.


3. UDC 004.43

JAVA FORK/JOIN PARALELNI GAUSS-SEIDEL U AMAZON EC2 OBLAKU

JAVA FORK/JOIN PARALLEL GAUSS-SEIDEL IN AMAZON EC2 CLOUD

Miloš Čubrilo, Slobodan Jovanović

REZIME: Od svoje prve verzije Java podržava paralelno programiranje uporebom „niti” (engl. threads) koje su deo Java jezika od njegovog nastanka. Na ovom polju, Java Standard Edition 7 (Java SE 7) donosi novine u vidu novog razvojnog okvira Java Fork/Join (Java F/J) visokog nivoa, za jednostavniju implementaciju performantnih paralelnih programa. U radu je prikazana implementacija paralelnog Gauss-Seidel algoritma, uz pomoć modernog programskog jezika Java SE 7 i novog razvojnog okvira Java Fork/Join. Pored konstruisanja paralelnog Gauss-Seiel algoritma, prikazana je i upotreba računarskog oblaka Amazon EC2 za izvršavanje paralelnog Gauss-Seidel programa. Izvršeno je merenje performansi paralelnog Gauss-Seidel algoritma, uz pomoć generisanih linearnih sistema različitih veličina i osobina upotrebom MATLAB softvera. Testirani su sistemi veoma velikih dimenzija, 10,000x10,000, i dobijena su odlična vremena izvršenja softvera (manjim od 1 sekunde) u računarskom oblaku Amazon EC2, što preporučuje računarski oblik za paralelno procesiranje linearnih sistema velikih dimenzija.

KLJUČNE REČI: Niti, Java DCL, Java SE 7, MATLAB

ABSTRACT: From its 1st version, the Java language supports parallel programming using „ threads“, which are the part of Java language from the beginning. In this field, Java Standard Edition 7 (Java SE 7) brings new opportunities, like the new high-level framework Java Fork/Join, for simpler implementations of high-performance parallel programs. This paper presents an implementation of the parallel Gauss-Seidel algorithm, using of a modern programming language Java SE 7 and a new framework Java Fork/Join. Besides constructing the parallel Gauss-Seidel algorithm, the paper explains using the Amazon EC2 cloud for the execution of parallel Gauss-Seidel program. Performance characteristics of the parallel Gauss-Seidel algorithm have been ensured, while the MATLAB software has been exploited to generate linear systems of different size and properties. Big linear systems (dimension 10,000x10,000) have been tested, and good execution times obtained (less than 1 second) in Amazon EC2 cloud, which recommends cloud computing for parallel processing of big linear systems.

KEY WORDS: Threads, Java DCL, Java SE 7, MATLAB

Miloš Čubrilo, diplomirao je na fakultetu informacionih tehnologija na Metropolitan univerzitetu u Beogradu. Zaposlen je u Telenoru od 2007 kao Customer Sevice Systems Expert. Pre toga radio je u Mobtelu kao Analyst in customer service. Specijalista je za Java programski jezik, baze podataka, i integraciju računarskih sistema. Slobodan Jovanović, Prof. Dr. Inž., predaje na Univerzitetu Metropolitan, Fakultetu za informacione tehnologije, od 2008. g. Bavi se razvojem Web aplikacija, i veštačkom inteligencijom, i „pametnim“ električnim mrežama („smart“ electric grids). Ima veliki boj objavljenih nučnih radova u vodećim internacionalnim časopisima. Predavao je na Strathclyde University, Glasgow, Scotland (UK), u periodu 1993.-2008. U Institutu N.Tesla radio je od 1977. do 1990., a na Queen’s University of Belfast od 1990. do 1993. g. Učestvovao je u nizu naučnih i razvojnih, domaćih i inostranih projekata. Na Elektrotehničkom fakultetu u Beogradu (Beogradski univerzitet) diplomirao je 1977. i doktorirao 1984. g.

4. UDC 004.822:007

Ontologije za podršku samo-regulisanom učenju i deljenju znanja u organizaciji

Ontological Framework for Supporting Self-Regulated Learning and Knowledge Sharing in an Organization

Jelena Jovanović, Nikola Milikić

REZIME: Uspešnost organizacionog učenja je u velikoj meri određena sposobnošću pojedinaca da regulišu sopstveno učenje na radnom mestu, kao i njihovom spremnošću i željom da dele svoje znanje sa drugima i učestvuju u aktivnostima izgradnje organizacionog znanja. Međutim, ovde postoje najmanje dva važna izazova koje je potrebno adresirati: i) implementacija sistema podsticaja koji će motivisati pojedince da regulišu sopstveno učenje i da uzmu učešće u aktivnostima deljenja i izgradnje znanja u organizaciji; i ii) strukturiranje i jednoznačno predstavljanje sveukupnog konteksta učenja u organizaciji tako da ti podaci o kontekstu mogu biti upotrebljeni za podršku (kroz odgovarajuće softverske servise) aktivnostima učenja i izgradnje znanja. U tom kontekstu, predlažemo pristup koji kombinuje odgovarajuće pedagoške pristupe i tehnologije Semantičkog Veba u jedno sveobuhvatno rešenje čiji je cilj da pruži odgovor na prethodno izložene izazove. U ovom radu, prezentujemo jednu komponentu predloženog rešenja, konkretno, skup ontologija koji omogućuje jednoznačno predstavljanje i međusobno povezivanje svih entiteta relevantnih za individualno i organizaciono učenje. Kroz brojne primere, ilustrujemo kako se razvijene ontologije mogu primeniti za podršku učenju i izgradnji znanja u organizaciji.

KLJUČNE REČI: ontologije, samo-regulisano učenje, deljenje znanja, organizaciono učenje

ABSTRACT: The success of organizational learning is largely determined by the ability of individuals to self-regulate their workplace learning as well as their willingness to share their knowledge and participate in knowledge building activities. However, there are at least two important challenges to be addressed here: i) implementation of incentives that would motivate employees to self-regulate their learning and take part in knowledge building and sharing activities; and ii) structuring and unambiguous representation of the overall, organizationally-embedded learning context so that it can be used to support (through appropriate software services) learning and knowledge building activities. We have proposed an approach that combines pedagogy and Semantic Web technologies into a comprehensive solution aimed at addressing these challenges. In this paper, we present a part of the proposed solution, i.e., a set of ontologies that provides an unambiguous and interlinked representation of entities relevant for individual and organizational learning. Through a number of examples, we illustrate how these ontologies could be used to support learning and knowledge building in organizational settings.

KEY WORDS: ontologies, self regulated learning, knowledge sharing, organizational learning

Jelena Jovanović, docent Fakulteta organizacionih nauka, Univerzitet u Beogradu, Srbija email: jelena.jovanovic@fon.bg.ac.rs URL: http://jelenajovanovic.net Oblasti interesovanja: semantičke tehnologije, tehnološki podržano učenje (TEL), upravljanje znanjem (knowledge management) Nikola Milikić, asistent na Fakultetu organizacionih nauka, Univerzitet u Beogradu, Srbija Kontakt email: nikola.milikic@fon.bg.ac.rs URL: http://nikola.milikic.info Oblasti interesovanja: semantički web, web tehnologije, tehnološki podržano učenje (TEL)

5. UDC 004.832.2:025.4

Nov metod ekstrakcije informacija baziran na transduktorima

A new information extraction method based on transducers

Vesna Pajić, Miloš Pajić, Staša Vujičić Stanković

REZIME: U radu je dat osvrt na oblast ekstrakcije informacije, čije su metode i tehnike nezaobilazne u pretrazi i upravljanju informacijama. Ova oblast u sebi sadrži tehnike drugih oblasti matematike i računarstva, kao što su obrada prirodnih jezika, teorija formalnih jezika, verovatnoća i statistika. Uzimajući u obzir sve specifičnosti zahteva za informacijom i tekstualnih resursa iz kojih se izdvajanje vrši, razvijen je i u radu prikazan nov metod za ekstrakciju informacija nazvan Dvofazni metod baziran na transduktorima. Predstavljena je arhitektura sistema koji implementira ovaj metod kao i primer konkretne primene. Poseban značaj ovaj metod ima u situacijama kada ne postoje već pripremljeni tekstualni korpusi, neophodni za primenu postojećih metoda, posebno onih baziranih na verovatnoći i statistici.

KLJUČNE REČI: ekstrakcija informacija, obrada prirodnih jezika, strukturiranje podataka

ABSTRACT: An overview of the information extraction is given, whose methods and techniques are indispensable in the information search and information management. Information extraction uses and combines techniques and methods from mathematics and computer science, such as natural language processing, formal language theory, probability and statistics. Taking into account all specifics of requests for information and textual resources from which it is extracted, we developed and present a new method for the information extraction called a two-stage method based on the transducers. An architecture of a system that implements this method is presented, along with an example of application. This method has the special significance in situations in which there is a lack of already annotated text corpora, that are necessary for the application of existing methods, especially those based on probability and statistics.

KEY WORDS: information extraction, natural language processing, data structuring

Mr Vesna Pajić, Univerzitet u Beogradu, Poljoprivredni fakultet, Beograd Kontakt: svesna@agrif.bg.ac.rs Oblasti interesovanja: ekstrakcija informacija, obrada prirodnih jezika, računarska lingvistika, bioinformatika. Dr Miloš Pajić, Univerzitet u Beogradu, Poljoprivredni fakultet, Beograd Kontakt: paja@agrif.bg.ac.rs Oblasti interesovanja: poljoprivredna tehnika, informacioni sistemi u bioinženjeringu, projektovanje tehničkih sistema u poljoprivredi. M. Sc. Staša Vujičić Stanković, Univerzitet u Beogradu, Matematički fakultet, Beograd Kontakt: stasa@matf.bg.ac.rs Oblasti interesovanja: obrada prirodnih jezika, ekstrakcija informacija, baze podataka, teorija formalnih jezika i automata.

6. UDC 658.1:007

ULOGA IKT PODRŠKE: INTEGRACIJA AKTIVNOSTI PRODAJE, MARKETINGA I ODNOSA S JAVNOŠĆU

THE ROLE OF ICT SUPPORT: INTEGRATION OF SALES, MARKETING AND PUBLIC RELATIONS ACTIVITIES

Vesna Damnjanović, Vinka Filipović

REZIME: Dodatna vrednost za kupca ima sve veći značaj kada je u pitanju opredeljivanje kupca za kupovinu proizvoda ili usluge. U radu je izvršeno kvantitativno istraživanje kao i analiza koji faktori po mišljenju menadžera različitih odeljenja predstavljaju dodatnu vrednost za kupca, na koji način se komunikacija obavlja interno i eksterno i koliko informaciona podrška može pomoći prilikom kreiranja dugoročne strategije sa kupcima. Rad predstavlja i praktične implikacije koje mogu pomoći menadžerima koji su zaposleni u marketingu, prodaji, odnosima sa javnošću i IT odeljenju da bolje sarađuju.

KLJUČNE REČI: prodaja, marketing i odnosi s javnošću, IKT podrška, dodatna vrednost za kupca

ABSTRACT: The importance of added value for customer is growing in the process of customer decision making when customers have chance to buy product or service. The work contains of quantitative research and analysis of factors that affect added value for customer and explain managerial attitudes of different department, internal and external communication and how information communication tehnology could help to build long term relationship with customers. The paper presents practical implication which should help managers in sales, marketing, PR and IKT departments for better cooperation.

KEY WORDS: sales, marketing and PR, IKT support, added value for customer

Vesna Damnjanovic, Docent na FON-u Kontakt: damvesna@fon.bg.ac.rs Istraživački interes: Uloga IKT u menadžmentu, Brendiranje Destinacije, Case Study metoda u visokom obrazovanju, Društvene Mreže Vinka Filipović, redovni profesor na FON-u Kontakt: vinka@fon.bg.ac.rs Istraživački interes: Odnosi s javnošću, Holistički Marketing, Marketing u zdravstvu

7. UDC 004.8519.6

PROJEKTOVANJE FAZI RELACIONIH MODELA BAZA PODATAKA

FUZZY RELATIONAL DATABASE MODEL DESIGNING

MILJAN VUČETIĆ

REZIME: Fazi relacioni modeli baza podataka omogućavaju manipulisanje nepreciznim i neodređenim informacijama. Crisp modeli imaju restrikciju i ograničenje jer integrišu precizne i tačne informacije, dok je većina informacija u realnom svetu "fuzzy". Za logičko projektovanje ovih modela koristi se postupak normalizacije tabela ili E-R modeli. U ovom radu prikazan je teorijski pristup koji se koristi u logičkom modelovanju fazi relacija zasnovan na q-fazi normalnim formama. Veoma važnu ulogu u definisanju q-fazi normalnih formi imaju fazi funkcionalne zavisnosti. Ovaj radni okvir predstavlja proširenje teorije normalizacije odnosno grupisanja atributa u posebne relacije koji koristimo u klasičnim relacionom bazama podataka. Na kraju predstavljamo i dekompoziciju fazi realacije u q-treću fazi normalnu formu (q-F3NF) uz očuvanje postojećih zavisnosti.

KLJUČNE REČI: Fazi relacija, fazi funkcionalne zavisnosti, q-fazi normalne forme, projektovanje, dekompozicija, teorija normalizacije.

ABSTRACT: A fuzzy relational database models allow manipulation of imprecise and uncertain information. Crisp models have limitations and restrictions because they integrate precise and accurate information, while most of the information in the real world is "fuzzy". Normalization theory and E-R models are used for the logical database design of these models. In this paper we present the theoretical approach used for the logical modeling of fuzzy relational database design based on the q-fuzzy normal forms. Fuzzy functional dependencies play an important role in defining q-fuzzy normal forms. This framework is an extension of the normalization theory for the classical relational data model related to attribute’s grouping in particular relations. Finally, we introduce the decomposition of fuzzy models into q-Fuzzy Third Normal Form (q-F3NF) with preserving existing dependencies.

KEY WORDS: Fuzzy relation, fuzzy functional dependency, q-fuzzy normal forms, database design, decomposition, normalization theory.

Miljan Vučetić miljanvucetic@gmail.com Fakultet organizacionih nauka Oblast intresovanja: informacioni sistemi, ERP sistemi, elektronsko poslovanje, fazi logika, veštacka inteligencija.
 

ИНФО М
Часопис за информациону технологију и мултимедијалне системе

Електронска пошта • Телефон +381 (0)11 3950-894 • Продукција сајта: ФОН
©2002-2007 ИНФО М и носиоци појединачних ауторских права. Сва права задржана.