» О часопису
» Програмска оријентација
» Издавачи
» Редакција
» Научни савет
» Издавачки савет
» Упутство за ауторе
» Архива бројева
» Претплата и оглашавање
» Контакт

 

 

 

 

 

1.UDC 519.8:614.2

PROCENA ZDRAVSTVENIH RIZIKA KORIŠĆENJEM PETRIJEVIH MREŽA

HEALTH RISK ASSESSMENT BY PETRI NETS

Maja Hadžiahmetović, Dragana Makajić-Nikolić

REZIME: Koncept prevencije je sve značajniji u savremenoj medicini. Da bi prevencija bila efektivna i efikasna, neophodno je poznavati zdravstvene faktore rizika određene bolesti kao i kako oni utiču na rizik od oboljevanja. U ovom radu će biti prikazano kako se Petrijeve mreže mogu primeniti u proceni rizika od dobijanja kardiovaskularne bolesti. Osnova za procenu rizika je bila Framinghamska studija, koja se bavi indentifikacijom i prevencijom rizika dobijanja koronarnih bolesti. Koristeći rezultate studije, formulisana je obojena Petrijeva mreža kojom se modeliraju zdravstveni faktori rizika i simulira proces procene rizika da posmatrani pacijent oboli od kardiovaskularne bolesti u budućnosti. Pored procene trenutnog stanja pacijenta, cilj je i da se, promenom različitih vrednosti promenljivih zdravstvenih faktora, simuliraju različiti životni scenariji koji mogu dovesti do smanjenja rizika od oboljevanja. Za modeliranje i simulaciju korišćen je softver CPN Tools.

KLJUČNE REČI: rizik, kardiovaskularna bolest, Petrijeve mreže

ABSTRACT: The concept of prevention is becoming more and more important in modern medicine. In order for prevention to be effective and efficient, is necessary to know the health risk factors of the particular disease and how they can have influence on the disease itself. In this paper it will be shown how Petri nets can be applied in assessing the risk of getting cardiovascular disease. The basis for the assessment of risk was the Framingham heart study, which deals with the identification of and prevention of risk of getting coronary heart disease. Using the results of the study, a colored Petri net has been formulated, which can be used for modeling health risk factors and simulating the process of assessing the risk from getting a cardiovascular disease that a given patient could be suffering in the future. In addition to the assessment of the current condition of the patient, and the aim is that, by changing the values of variables of different health factors, simulate different life scenarios that can lead to a reduction in the risk of disease. For modeling and simulation software CPN Tools has been used.

KEY WORDS: risk, cardiovascular disease, Petri nets

Hadžiahmetović Maja
Fakultet organizacionih nauka. Univerzitet u Beogradu.
Oblasti interesovanja: operaciona istraživanja, Petrijeve mreže
e-mail: hadziahmetovic.maja@gmail.rs

Dr Dragana Makajić-Nikolić, docent
Fakultet organizacionih nauka. Univerzitet u Beogradu.
Kontakt: gis@fon.rs
Oblasti interesovanja: operaciona istraživanja, pouzdanost, upravljanje rizikom, Petrijeve mreže


2.UDC 004.42:355.1.089

MOGUĆNOSTI KORIŠĆENJA PAMETNIH TELEFONA ZA NADGLEDANJE ZDRAVSTVENOG STANJA VOJNIKA

THE POSSIBILITY OF USING SMARTPHONES TO MONITOR SOLDIERS HEALTH STATUS

Mladen Trikoš

REZIME: Nedavni tehnološki napredak u razvoju senzora, bežičnih mreža, mobilnog računarstva i cloud computing-a nagoveštava da može doći do fundametalnih promena u načinu pružanja zdravstvenih usluga. Razvoj i širenje mobilnih senzora (nosivih senzora) omogućava pomeranje pružanja zdravstvenih usluga sa centralizovanih bolnica i medicinskih centara na same korisnike tih usluga. Kontinuirano praćenje zdravstvenog stanja vojnika putem mobilnih senzora ima potencijala da spreči bolesti - ranim otkrivanjem, da pomogne u rehabilitaciji vojnika i da pruži adekvatan tretman samim vojnim licima. Ovaj rad predstavlja prikaz moguće primene mobilnih telefona i senzora u cilju praćenja zdravstvenog stanja vojnika.

KLJUČNE REČI: pametni telefoni, nosivi senzori, zdravstveno stanje vojnika

ABSTRACT: Recent technological advances in the development of sensors, wireless networks, mobile computing and cloud computing suggests that there may be's fundamental changes in the delivery of health services. The development and spread of mobile sensors (wearable sensors) to shift the provision of health services with centralized hospitals and medical centers to the users of these services. Continuous monitoring of the health status of the soldiers via the mobile sensor has the potential to prevent disease - early detection, to help in the rehabilitation of soldiers and to provide adequate treatment to the military personnel. This paper aims to present possible applications of mobile phones and sensors in order to monitor the soldiers health status of the user.

KEY WORDS: smartphone, wearable sensors, soldiers health status

M.Sc. Mladen Trikoš
Univerzitet odbrane u Beogradu – Vojna akademija
Kontakt: mladen.trikos@va.mod.gov.rs
Oblasti interesovanja: računarske mreže, bezbednost i zaštita računarskih sistema, senzorske mreže


3.UDC 004.4:371.3

UPRAVLJANJE NASTAVNIM OBJEKTIMA ZASNOVANO NA ONTOLOGIJI ZA OPIS DOKUMENATA

LEARNING OBJECTS MANAGEMENT BASED ON A DOCUMENT ONTOLOGY

Goran Savić, Milan Segedinac, Goran Sladić, Stevan Gostojić, Zora Konjović

REZIME: U radu je prikazan model za opis nastavnih objekata zasnovan na generičkoj ontologiji za opis dokumenata. Nastavni objekti se ovde posmatraju kao dokumenti kako bi se za upravljanje nastavnim materijalima iskoristili koncepti i servisi razvijeni za sisteme za upravljanje dokumentima. Nastavni objekti su opisani ontologijom. Ontologija je nastala proširenjem generičke ontologije za opis dokumenata zasnovane na ISO 82045 familiji standarda. Generička ontologija klasifikuje dokumente po tipu, definiše veze između dokumenata, opisuje identifikator i metapodatke dokumenta, i prati životni ciklus dokumenata. Za svaki konkretan domen predviđa se razvoj posebnog sloja u ontologiji koji treba da opiše specifičnosti dokumenta u tom domenu i da omogući razvoj domenski specifičnih servisa za upravljanje dokumentima. Proširenjem generičke ontologije za domen reprezentacije nastavnih materijala, nastavni objekti su predstavljeni kroz model koji opisuje njihov sadržaj, značenje i organizaciju. Ovim je omogućeno uspostavljanje specijalizovanih servisa za naprednu pretragu i programsko procesiranje materijala, što sistemi za elektronsku nastavu standardno ne omogućuju. Kao verifikacija predloženog modela, predloženom ontologijom su opisani nastavni materijali sa kursa Veb programiranja.

KLJUČNE REČI: model dokumenata, ontologija dokumenata, ISO 82045, elektronska nastava, nastavni objekti

ABSTRACT: This paper describes the implementation of a simple desktop application that performs basic operations on graphs. The motive for the implementation lies in the significant usage of graph theory principles in the field of computing. The paper gives a brief overview of the trees, Euler and Hamilton graphs as well as the ideas for practical implementation problems in these subfields. All of the techniques in the application are implemented in a graphical way. Visual Studio 2012 and C# are used as tools for programming.

KEY WORDS: document model, document ontology, ISO 82045, e-learning, learning objects

Goran Savić
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: savicg@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: elektronska nastava, upravljanje dokumentima

Milan Segedinac
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: milansegedinac@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: elektronska nastava, semantički veb

Goran Sladić
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: sladicg@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: internet bezbednost, upravljanje dokumentima

Stevan Gostojić
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: gostojic@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: pravna informatika, upravljanje dokumentima

Zora Konjović
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: ftn_zora@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: računarska inteligencija, semantički veb


4.UDC 519.1:004.4

GENERISANJE I REŠAVANJE VELIKIH SUDOKU ZAGONETKI SVOĐENJEM NA SAT PROBLEM

SOLVING AND GENERATING LARGE SUDOKU PUZZLES BY REDUCTION TO SAT

Mirko Stojadinović

REZIME: Postoje dva osnovna problema vezana za Sudoku zagonetke: problem rešavanja i problem generisanja. U većini radova čija je tema rešavanje Sudokua, razmatraju se zagonetke dimenzije 9 x 9 i na njima se upoređuju nove sa postojećim metodama. Razlika u vremenima rešavanja za ovu dimenziju ne daje pravu sliku o efikasnosti različitih metoda jer se vreme rešavanja meri u delovima sekunde. Nekoliko metoda je razvijeno za rešavanje zagonetki većih dimenzija od 9 x 9: metoda paralelnog izvršavanja na više procesora, metoda simuliranog kaljenja i metoda koja koristi verovatnosne grafovske modele. U radu pokazujemo da je postojeće rešavanje Sudoku zagonetki svođenjem na Problem iskazne zadovoljivosti (SAT) značajno efikasnije od tri navedene metode. Glavni doprinos rada je unapređenje postojećeg algoritma za generisanje velikih i teških Sudoku zagonetki – one imaju jedinstveno rešenje, a uklanjanjem bilo kog početnog broja u generisanoj zagonetki svojstvo jedinstvenosti rešenja se gubi. Takođe, ispitujemo uticaj pravila preprocesiranja (i u procesu rešavanja i u procesu generisanja) koja se koriste za određivanje vrednosti nepoznatih polja pre svođenja na SAT. Preprocesiranje značajno ubrzava proces generisanja ali ne ubrzava proces rešavanja zagonetki. U radu je procenjen i pojedinačni značaj korišćenih pravila i prezentovane su neke od karakteristika generisanih zagonetki.

KLJUČNE REČI: Sudoku zagonetka, SAT, rešavanje, generisanje

ABSTRACT: Two problems related to Sudoku puzzles exist: the problem of solving and the problem of generating. In the most of the papers studying Sudoku, puzzles of size 9 x 9 are generated and solving methods are compared on these puzzles. The difference in solving times on these small-sized puzzles does not give a clear picture of the efficiency of different methods, as their solving times are measured in parts of the second. Few methods were developed for solving puzzles of greater size than 9 x 9: parallel solving, simulated annealing and method using probabilistic graphical models. We show that one well-known solving by reduction of Sudoku to SAT (Propositional satisfiability problem) significantly outperforms three mentioned methods. The main contribution of the paper is the improved existing algorithm for generating large and hard Sudoku puzzles – the property of the generated puzzles is uniqueness of the solution, and by removing any of the pre-filled numbers, this property is lost. We also evaluate the impact of the preprocessing rules (both in the process of solving and in the process of generating) used to deduce values of certain cells, prior to encoding to SAT. Preprocessing significantly speeds up the generating process but does not speed up solving of puzzles. We estimate the significance of the used rules and present some characteristics of the generated puzzles.

KEY WORDS: Sudoku puzzle, SAT, solving, generating

Mirko Stojadinović
Asistent na Matematičkom fakultetu u Beogradu
Kontakt: mirkos@matf.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: programiranje ograničenja, mašinsko učenje, SAT rešavači


5.UDC 004.6004.42

NEANDERTHAL: CLOJURE BIBLIOTEKA ZA BRZE OPERACIJE LINEARNE ALGEBRE

NEANDERTHAL: CLOJURE LIBRARY FOR FAST OPERATIONS OF LINEAR ALGEBRA

Dr Dragan Đurić

REZIME: Neanderthal je softverska biblioteka koja integriše brze platformski zavisne biblioteke za linearnu algebru sa Java platformom, namenjena korišćenju u Clojure programskom jeziku. Postojeće čiste Java biblioteke su spore i imaju proizvoljan apstraktni programski interfejs (API), dok biblioteke koje pozivaju platformski zavisne biblioteke imaju nepotrebne gubitke u komunikaciji, i takođe imaju proizvoljan API. Neanderthal ove probleme rešava tako što API modelira po uzoru na BLAS standard dok gubitke u komunikaciji minimizira kroz JNI-bazirani sloj za povezivanje pisan ručno u C programskom jeziku. Rezultujuća biblioteka ima jednostavniji API koji se slaže sa postojećom literaturom, dok je brzina dva i više puta veća u odnosu na postojeća najbrža rešenja.

KLJUČNE REČI: biblioteke za numeričku linearnu algebru, BLAS, Clojure, JNI

ABSTRACT: Neanderthal is a software library that integrates fast native linear algebra libraries with Java platform, targeted at Clojure programming language. The existing pure Java libraries are slow and have arbitrary abstract programming interfaces (APIs), while the libraries that call native libraries have unnecessary overhead in the communication layer, and also have arbitrary APIs. Neanderthal solves these problems by modeling the API on BLAS standard while it minimizes the communication overhead through a JNI-based hand-written layer written in the C programming language. The resulting library has a simpler API that matches the existing literature, while being at least twice faster than the fastest competing solutions.

KEY WORDS: Numerical linear algebra libraries, BLAS, Clojure, programming, JNI, Java

Dr Dragan Đurić
Vanredni profesor, Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: dragandj@gmail.com
Oblasti interesovanja: programiranje, mašinsko učenje, inteligentni sistemi


6.UDC 659.2:004

OPŠTI ASPEKTI KVANTNE KRIPTOGRAFIJE

GENERAL ASPECTS OF QUANTUM CRYPTOGRAPHY

Petar Čisar

REZIME: Kvantna kriptografija je relativno novija oblast računarske sigurnosti koja se bavi obezbeđenjem sigurne komunikacije između pošiljaoca i primaoca informacije, koristeći kvantno-mehanički pristup. Ona predstavlja vid prevazilaženja metoda klasične kriptografije: asimetričnih i simetričnih algoritama, koji se koriste već više desetina godina. Podrazumeva uspostavljanje kvantnog kanala između učesnika, u kome se za prenos informacija koriste fotoni. Bazu kvantne kriptografije čine odgovarajući protokoli, koji definišu algoritam i način razmene i tumačenja informacija. Ovaj vid sigurnosnih mehanizama ima svoje nesumnjive teoretske prednosti, ali ima i čitav niz problema u vezi sa praktičnom realizacijom. Rad predstavlja pregled opštih kvantnih principa i njihovih karakteristika na kojima počiva ova forma kriptografije i u kome se ukazuje na trenutne prednosti i nedostatke kvantne distribucije sigurnosnog ključa.

KLJUČNE REČI: kvantna kriptografija, kvantna distribucija ključa, fotoni, kriptografski protokoli

ABSTRACT: Quantum cryptography is a relatively new area of computer security that deals with providing secure communication between the sender and recipient of information, using quantum-mechanical approach. It represents the vision of overcoming the classical methods of cryptography: asymmetric and symmetric algorithms, which have been used for several decades. It involves the establishment of a quantum channel between the participants, in which the transmission of information is realized using photons. The base of the quantum cryptography is formed by appropriate protocols that define the algorithm and method of exchanging and interpreting information. This type of security mechanisms has its undeniable theoretical advantages, but there are a number of problems related to the practical realization. The paper presents an overview of the general quantum principles and their characteristics underlying this form of cryptography and highlights the current advantages and disadvantages of quantum distribution security key.

KEY WORDS: quantum cryptography, quantum key distribution, photons, cryptographic protocols

doc. dr Petar Čisar
Kriminalističko-policijska akademija, Zemun
Kontakt adresa: petar.cisar@kpa.edu.rs
Oblasti interesovanja: digitalna forenzika, sigurnost informacionih sistema, mobilne tehnologije, računarske mreže, fuzzy-teorija.


7.UDC 004.43:004.42.045

IMPLEMENTACIJA GENERIČKE DSP KOMPONENTE U SKLOPU TYPHOON HIL SOFTVERA ZA MODELOVANJE ŠEMA ENERGETSKIH SKLOPOVA

IMPLEMENTATION OF GENERIC DSP COMPONENT WITHIN TYPHOON HIL SOFTWARE FOR MODELING POWER CIRCUITS SCHEMES

Alen Suljkanović, Gordana Milosavljević, Dušan Majstorović, Igor Dejanović

REZIME: Potrošnja električne energije je u konstantnom porastu. Da bi se ovaj trend nesmetano nastavio neophodno je raditi na efikasnosti i pouzdanosti proizvodnje i distribucije električne energije. Jedna od neophodnih metoda koja se primenjuje da bi se postigao ovaj cilj jeste rigorozno i kontinualno testiranje svih komponenti elektroenergetskih sistema. Testiranje se može obavljati na realnom sistemu ali takav način testiranja je skup, spor i često dovodi do ugrožavanja materijalnih dobara i života ljudi. Zbog toga je u sve široj primeni vid testiranja koji se izvodi na posebnim uređajima, gde se realni sistem simulira modelom. Ovakav pristup je dosta efikasniji, jeftiniji i sigurniji od testiranja sistema “na živo”. Kompanija TyphoonHIL proizvodi seriju HIL (Hardware-in-the-loop) uređaja za testiranje kontrolera u oblasti energetske elektronike i tehnologije digitalne obrade signala (Digital Signal Processing). Zbog širokog spektra primene tehnologije digitalne obrade signala nije moguće odrediti konačan skup DSP komponenti potrebnih krajnjem korisniku, zbog čega se javila potreba za implementacijom generičke DSP komponente. U ovom radu je predstavljena implementacija generičke DSP komponente u vidu CodeBlock komponente. Korisnik bira izgled komponente, te opisuje njenu funkcionalnost pomoću modifikovanog podskupa C jezika. CodeBlock komponenta je implementirana korišćenjem Arpeggio parsera uz oslonac na Jinja2 obrađivač šablona za generisanje koda i programski jezik Python. Rešenje predstavljeno u radu je integrisano u Typhoon Schematic editor, deo hardversko/softverskog skupa alata kompanije TyphoonHIL, što je omogućilo veću fleksibilnost alata i mogućnost proširenja od strane krajnjih korisnika.

KLJUČNE REČI: CodeBlock, generisanje koda, DSP, parsiranje, Python, PEG, gramatika, grafički editor, generisanje šeme

ABSTRACT: The need for electricity in the world is increasing, which necessitates more efficient production and distribution of electricity, which is achieved through rigorous and continuous testing of power systems of this type. Tests are performed on specific devices, where the real system is replaced with a model. This type of testing is much more efficient, cheaper and safer than testing the real system. The company TyphoonHIL produces series of HIL (Hardware-in-the-loop) devices for testing the controllers in the field of Power Electronics and technology of Digital Signal Processing. Because of the wide range of applications of Digital Signal Processing, it is not possible to determine a finite set of DSP components required by a user, which is why there was a need for the implementation of generic DSP component. This paper presents the implementation of a generic DSP component as CodeBlock component. The user selects the appearance of component and describes its functionality by using a modified subset of the C language. CodeBlock component is implemented by using Arpeggio parser, relying on Jinja2 template engine for code generation. The solution presented in this paper is integrated within Typhoon Schematic Editor, which is part of the TyphoonHIL hardware/software tool-chain. The solution makes Typhoon Schematic Editor a lot more flexible to the needs of the user.

KEY WORDS: CodeBlock, code generation, DSP, parsing , Python, PEG, grammar, graphic editor, scheme generation

Alen Suljkanović, master inženjer elektrotehnike i računarstva
TyphoonHil, Novi Sad
Kontakt: alen.suljkanovic@typhoon-hil.com
Oblasti interesovanja: Modelima upravljan razvoj softvera, Agilne metodologije, Jezici specifični za domen

Dr Gordana Milosavljević
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: grist@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: Modelima upravljan razvoj softvera, Agilne metodologije, Razvoj informacionih sistema vođen modelima

Dr Dušan Majstorović
TyphoonHil, Novi Sad
Kontakt: dusan@typhoon-hil.com
Oblasti interesovanja: Projektovanje i verifikacija digitalnih sistema baziranih na programibilnim sekvencijalnim mrežama (FPGA), Računarski sistemi visokih performansi

Dr Igor Dejanović
Fakultet tehničkih nauka, Univerzitet u Novom Sadu
Kontakt: igord@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: Jezici specifični za domen, Modelima upravljan razvoj softvera, Upravljanje konfiguracijom softvera


 

ИНФО М
Часопис за информациону технологију и мултимедијалне системе

Електронска пошта • Телефон +381 (0)11 3950-894 • Продукција сајта: ФОН
©2002-2013 ИНФО М и носиоци појединачних ауторских права. Сва права задржана.