» О часопису
» Програмска оријентација
» Издавачи
» Редакција
» Научни савет
» Издавачки савет
» Упутство за ауторе
» Архива бројева
» Претплата и оглашавање
» Контакт

 

 

 

 

 

1.UDC 004.42:004.43

Implementacija jezika specifičnih za domen upotrebom textX alata

Implementation of Domain-Specific Languages using the textX tool

Igor Dejanović, Renata Vaderna, Gordana Milosavljević, Željko Vuković

REZIME: Jezici specifični za domen (Domain-Specific Languages - DSL) su jezici fokusirani i ograničeni na uzak domen ljudske delatnosti. Iako se koriste već više decenija poslednjih godina je primetan porast interesovanja za njih, što je, pre svega, uzrokovano dostupnošću alata za njihovu jednostavnu izradu i evoluciju. U ovom radu opisan je textX alat razvijen na Katedri za informatiku Fakulteta tehničkih nauka u Novom Sadu, i njegova upotreba za razvoj jezika specifičnih za domen. textX, polazeći od gramatike jezika, dinamički u vreme izvršavanja kreira meta-model i parser datog jezika. Parser je sposoban da iz tekstualnog opisa modela, odnosno programa, rekonstruiše memorijski model koji je usklađen sa datim meta-modelom. Implementiran je na programskom jeziku Python. textX je slobodan softver otvorenog koda dostupan na GitHub-u.

KLJUČNE REČI: jezici specifični za domen, parser, meta-jezik, meta-model, interpreter, generator programskog koda, alat.

ABSTRACT: Domain-Specific Languages (DSLs) are languages constrained and focused on a particular domain of human endeavor. Although they have been used for several decades, in the last years it is evident an increased interest in their usage which is caused by an increased availability of tools for their easy production and evolution. In this paper we describe textX tool developed at Chair for informatics, Faculty of technical sciences in Novi Sad and its usage in development of DSLs. Starting from the grammar textX creates meta-model and parser of the given language in run-time. Parser is capable to, out of the textual model description, produce memory model which conforms to language meta-model. textX is implemented on Python programming language as a free and open-source project available at GitHub.

KEY WORDS: Domain-Specific Languages, parser, meta-language, meta-model, interpreter, source code generator, tool.

Dr Igor Dejanović
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Katedra za informatiku
igord@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: Jezici specifični za domen, Modelima upravljan razvoj softvera, Upravljanje konfiguracijom softvera

MSc Renata Vaderna
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Katedra za informatiku
vrenata@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: Teorija grafova, Crtanje grafova, Jezici specifični za domen, Modelima upravljan razvoj softvera

Dr Gordana Milosavljević
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Katedra za informatiku
Kontakt: grist@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: Modelima upravljan razvoj softvera, Agilne metodologije, Razvoj informacionih sistema vođen modelima

MSc Željko Vuković
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Katedra za informatiku
zeljkov@uns.ac.rs
Oblasti interesovanja: Modelima upravljan razvoj softvera, Integracija poslovnih aplikacija, Računarske mreže


2.UDC 510.646:004.8

Аутоматско проверавање неформалних доказа теорема средњошколске геометрије

Automated verification of informal proofs from high school geometry

Сана Стојановић Ђурђевић

REZIME: Доказивање теорема уз помоћ рачунара је област којој се поклања све више пажње у последњих неколико десетина година. Програми за доказивање теорема се из дана у дан све више развијају, постају флексибилнији и доказују све теже теореме. Њихов развој је често вођен идејом што једноставнијег коришћења и са циљем приближавања новим корисницима. Упркос томе, употреба програма за доказивање теорема није толико распрострањена међу широм популацијом као што су ученици средњих школа и студенти. Програм приказан у овом раду има за циљ приближавање области доказивања теорема уз помоћ рачунара управо њима. Програм омогућава аутоматско проверавање неформалних доказа теорема средњошколске геометрије и генерише формални доказ теореме проверив уз помоћ рачунара као и доказ записан на српском језику. Биће приказана његова употреба на доказима десетак теорема из уџбеника за средњу школу. Веома је једноставан за коришћење тако да га могу употребљавати чак и корисници који немају никакво искуство са доказивањем теорема уз помоћ рачунара. Поред примена у образовању, програм може бити користан и математичарима приликом генерисања нових доказа.

KLJUČNE REČI: аутоматско доказивање теорема, интерактивно доказивање теорема, кохерентна логика, средњошколска геометрија

ABSTRACT: Computer assisted theorem proving has been gaining a lot of attention over the past couple of decades. Programs used for such tasks have steadily been improving, gaining in flexibility and capability to tackle an ever-increasing set of more complex theorems. While the development of these software tools has been guided by the notion of user-friendly interfaces and ease of use, they have not gained much popularity in a broad population which includes high school and university students. The program we present in this paper aims to bridge this gap as it is specifically tailored for this audience. It allows for automated checking of informal proofs that are often found in high school geometry curricula and generates formal, computer verifiable proof along with a proof written in Serbian. We demonstrate its use on a handful of proofs from high school textbooks. The program is very simple to use and does not require a user to have any prior experience with automated theorem proving softwarе. In addition to being a useful educational tool, the program could also be used by mathematicians for producing new original proofs.

KEY WORDS: automated theorem proving, interactive theorem proving, coherent logic, high school geometry

Sana Stojanovic Djurdjevic
Univerzitet u Beogradu, Matematicki fakultet
Kontakt: sana@matf.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Automatsko i interaktivno dokazivanje teorema, matematicka logika, geometrija.


3.UDC 81:004.7

TEHNOLOGIJE MREŽNOG PRENOSA ZVUKA

NETWORK AUDIO TRANSFER TECHNOLOGIES

Predrag Veličković, Miroslav Minović, Sanja Krsmanović Veličković

REZIME: Sve više ljudi ima svakodnevni pristup multimedijalnom sadržaju (video materijalima, audio sadržajima, televiziji, podacima itd.) na različitim mrežama, koristeći različite uređaje, kao što su kompjuteri, prenosivi medijski plejeri, televizori, pametni telefoni ili čak mobilni telefoni. Ljudi sa svih krajeva sveta trenutno koriste Internet za slušanje radija, gledanje filmova i televizijskih emisija na zahtev. Poslednjih godina su aplikacije za prenos audiovizuelnog sadržaja putem striminga postale veoma popularne i veliki potrošač Internet protoka. Velike su šanse da se ovaj trend nastavi iz nekoliko razloga. Prvo, cena skladištenja podataka nastavlja ubrzano da opada, što čini ekonomski olakšano skladištiti velike multimedijalne fajlove. Drugo, poboljšanja u samoj infrastrukturi Interneta, široko rasprostranjena dostupnost konekcija sa velikim brzinama, tehnička distribucija sadržaja i protokoli za kvalitet servisa (QoS) će mnogo olakšati distribuciju audiovizuelnog sadržaja kao što su video na zahtev i žive prenose. Treći razlog je sposobnost terminala da ispune zahteve koji postoje za isporuku visokokvalitetnih audio/video materijala koji nude personalizovanu uslugu.

KLJUČNE REČI: Multimediji, mutimedijalne komunikacije, mrežni prenos zvuka, VOIP.

ABSTRACT: More and more people have daily access to multimedia content (video materials, audio content, television, data, etc.) on different networks, using a variety of devices, such as computers, portable media players, TVs, smart phones or even mobile phones. People from all over the world now use the Internet to listen to the radio, watching movies and television shows on demand. In recent years, applications for transmission of audiovisual content via streaming has become very popular and a great consumer of Internet bandwidth. There are great chances that this trend continues for several reasons. First, the price of data storage continues to decline rapidly, which makes it economically easier to store large multimedia files. Second, improvements in the infrastructure of the Internet, the widespread availability of high speed connections, technical content distribution and protocols for quality of service (QoS) would greatly facilitate the distribution of audiovisual content such as video on demand and live transmissions. The third reason is the ability of the terminal to meet the requirements that exist for the delivery of high quality audio/video materials that offer personalized service.

KEY WORDS: Multimedia, multimedia communications, network audio transfer, VOIP

MA Predrag Veličković
Fakultet organizacionih nauka, Univerzitet u Beogradu – student doktorskih studija
Kontakt: velickovic.predrag@gmail.com
Oblasti interesovanja: Multimediji, Multimedijalne komunikacije, Multimedijalna produkcija, Računarske mreže

Dr Miroslav Minović
Fakultet organizacionih nauka, Univerzitet u Beogradu
Kontakt: miroslav.minovic@mmklab.org
Oblasti interesovanja: HCI, Multimediji, Računarske mreže, Mobilno računarstvo, Biometrija

MA Sanja Krsmanović Veličković
Fakultet za sport, Asistent
Kontakt: sanja.krsmanovic@fzs.edu.rs
Oblasti interesovanja: Dizajn, Informacione tehnologije


4.UDC 519.873

IKT kao posrednik veza umrežavanja i citiranja u naučnom publikovanju

ICT as an Intermediary Between Networking and Citation in Scientific Publishing

Marija Lukić, Ivan Matić, Mladen Čudanov, Dejana Pavlović

REZIME: Razvoj IKTa (informacionih i komunikacionih tehnologija) menja gotovo sve industrije i delatnosti. Uticaj IKTa na umrežavanje je detaljno proučavan, i dokazano je da IKT pozitivno utiče na društveno umrežavanje na nivoima pojedinaca i organizacija. Ovaj rad je usmeren na dokazivanje veza između umrežavanja i citiranosti, čime se potvrđuje posredan uticaj IKT na rast citiranosti. Rad ima teorijsku podlogu u teoriji mreža, a empirijsku u bazi objavljenih radova Nacionalne Biblioteke Srbije. Teorija mreža, koja je zasnovana na matematičkom proučavanju grafova i primeni tih modela u društvenom okruženju, se u suštini primenjuje kako bi opisala povezanost grupa pojedinaca ili organizacija. U radu će biti prikazani parametri mreža koji se koriste za opis povezanosti autora naučnih radova. Analizirani su podaci o broju objavljenih radova za period od 2010-2014, što čini više od dve hiljade radova. Rezultati prikazuju pozitivne korelacije između kooperacije autora objavljenih radova (suštinski omogućenu razvojem IKTa), opisanu mrežnim parametrima i broja citata objavljenih radova.

KLJUČNE REČI: Teorija mreža, Stepen čvora, Analiza citiranosti, Umrežavanje, Naučno Istraživanje, Saradnja

ABSTRACT: Development of ICT (information and communication technologies) changes almost every industry and endeavor. Influence of ICT has been elaborately researched, with conclusion that ICT positively influences networking on the level of individual and organization. This paper has been directed toward researching relations between networking and citation, in order to confirm positive influence of ICT on citation increase. Theoretical background is in networking theory, and empirical in the National Library of Serbia database of published papers. The network theory, based on mathematical research of graphs and application of related models in social environment, is generally applied to describe relations between individuals and organizations. This paper will show network parameters used to describe relations between authors of the research papers. Analyzed data covers the period between 2010 and 2014, more than 2000 papers. Results show positive correlation between cooperation of published paper authors (in core enabled by ICT development), described by network parameters and number of published papers citations.

KEY WORDS: Network theory, Node degree, Citation Analysis, Networking, Scientific research, Collaboration.

Marija Lukić, MSc, Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: lukicmarija@ymail.com
Oblasti interesovanja: IT menadžment, Organizacione mreže i alijanse, Nacionalna IT razvijenost

Ivan Matić, MSc, PricewaterhouseCoopers
Kontakt: ivanmatic89@yahoo.com
Oblasti interesovanja: Finansijska i IT revizija, Krizni menadžment, Organizacija poslovnih sistema

dr Mladen Čudanov, Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: mladenc@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Organizacioni dizajn i IKT, IT menadžment, Korporativna i IT strategija

Dejana Pavlović, MSc, Institut ekonomskih nauka, Beograd
Kontakt: dejanapav@gmail.com
Oblasti interesovanja: IT menadžment, Projektni menadžment


5.UDC 004.738.5:658.7

Prijedlog sistema za pomoć pri online kupovini

Proposal of the system for help in online shops

Igor Dujlović

REZIME: U radu je analizirana mogućnost pružanja dodatnih informacija o proizvodima tokom kupovine na internetu. Dat je kratak opis postojećih sličnih rješenja i analizirane su aktuelne web tehnologije koje se mogu koristiti za razvoj sistema. Osim toga, u radu je prikazan prijedlog sistema koji se može jednostavno integrisati u postojeće sisteme prodaje i koristiti na različitim vrstama uređaja bez instaliranja dodatnog softvera na klijentskoj strani. Implementirani sistem kupcima pruža mogućnost da pozovu trgovca i da na taj način dobiju dodatne informacije o proizvodima ili uslugama koje su , ponuđene na sajtu. Za implementaciju poziva korišten je WebRTC koji omogućava audio, video i tekstualnu komunikaciju i slanje fajlova. Osim toga, sistem omogućava korisnicima da koriste zajednički prostor za grafičko predstavljanje detalja proizvoda.

KLJUČNE REČI: WebRTC, komunikacija u realnom vremenu, online kupovina, HTML5, Canvas

ABSTRACT: The paper analyzes the possibility of providing additional product information while shopping on the Internet. The paper also gives a brief description of the existing similar solutions and analyze the current web technologies that can be used to develop the system. In addition, the paper presents a proposal for a system that can be easily integrated into existing sale systems and used on different types of devices without installing additional software on the client side. The implemented system provides customers the ability to call the dealer and get more information about products or services offered on the site. WebRTC is used for the implementation of the calls. WebRTC enables audio, video and text communication and sending files. In addition, the system allows users to use the common area for the graphical presentation of the details of the product.

KEY WORDS: WebRTC, real-time communication, online shopping, HTML5, Canvas

МА Igor Dujlović, dipl. ing.
Elektrotehnički fakultet Banja Luka, RS, BiH
Kontakt: igor.dujlovic@etfbl.net
Oblasti interesovanja: Internet programiranje, objektno-orijentisano programiranje i modelovanje, razvoj mobilnih aplikacija, informacioni sistemi


6.UDC 81:004.7

PREGLED ELEMENATA JEDNOG MULTIMEDIJALNOG SOFTVERSKOG PAKETA SA OSVRTOM NA TEHNOLOGIJE IMPLEMENTACIJE

ELEMENTS OVERVIEW OF A MULTIMEDIA SUITE OF APLICATIONS WITH A REVIEW OF IMPLEMENTATION TECHNOLOGIES

Nebojša Grujić, Miroslav Marković

REZIME: Enormna količina multimedijalnog sadržaja koja se u novije vreme generiše, predstavlja organizacioni izazov. Multimedijalni internet servisi i društvene mreže nude određeni nivo klasifikacije, editovanja i razmene medija, dok se u off-line aranžmanu korisnici uglavnom oslanjaju na hijerarhijsku strukturu sistema fajlova sa svojim ograničenim setom atributa. Ovaj rad se fokusira na jedno drugačije rešenje оrganizacije medija usmereno ka desktop računaru, uz upotrebu SUBP sistema za klasifikaciju, obogaćivanje opisa sadržaja i metoda pretrage. Ovo rešenje omogućuje bogatiji set i kreaciju korisničkih atributa, mehanizam dodele ključnih reči i raznovrstan sistem pretrage. Omogućen je rad sa eksternim uređajima na način da mediji ne moraju da budu fizički prisutni u računaru tokom pretrage i pridruživanja projektima. Model povezanosti aplikacija multimedijalnog sistema omogućuje integrisani pristup podacima i jednostavnu razmenu sadržaja. Ulazi se u implementacione detalje modula sistema, njihovu koordinaciju i komunikaciju. Razmatra se rešenje orijentisano na Microsoft Windows operativni sistem, dok je za samu realizaciju zamišljeno C++, COM, ATL okruženje.

KLJUČNE REČI: Multimedija, C++, Windows, COM, ATL, MS Access, Database, SQL

ABSTRACT: Enormous amount of multimedia content generated in recent time, presents an organizational challenge. Multimedia Internet services and social networks offer a level of organization, editing and sharing of content, while the users rely on hierarchy of a file system with its limited attribute set in the area of off-line use. This article focuses on a different solution of media organization targeted for a desktop platform, using a DBMS system for classification, improved attribute set and search mechanisms. This solution allows for richer set of attributes and creation of custom ones, keywords mechanism and versatile search system. It enables usage of external storage devices in a way that media do not need to be physically present in the system to be searched for, or referenced in projects. Multimedia application connectivity model provides an integrated data access and simplified content sharing. There is a discussion of implementation details of system modules, their coordination and communication. The solution is focused on Microsoft Windows operating system with C++, COM, and ATL as development technologies of choice.

KEY WORDS: Multimedia, C++, Windows, COM, ATL, MS Access, Database, SQL

Nebojša Grujić,
programer-freelancer
Kontakt: nebojsa.grujic@gmail.com
Oblasti interesovanja: Linux, Real-Time procesiranje, Embedded sistemi

Dr Miroslav Marković,
profesor na Visokoj Tehnološkoj školi u Aranđelovcu
Kontakt: miroslav.markovic@vtsar.edu.rs
Oblasti interesovanja: Algoritmi, Embedded sistemi, Internet of things


7.UDC 004:007

INFORMACIONO KOMUNIKACIONE TEHNOLOGIJE I EKOLOŠKA ODRŽIVOST

INFORMATION AND COMMUNICATIONS TECHNOLOGIES AND ENVIRONMENTAL SUSTAINABILITY

Milica Grujić

REZIME: Informacione i komunikacione tehnologije (IKT) razvijaju i doprinose ekonomskom rastu i utiču na životni stil društava, baš kao i što imaju potencijalnu i značajnu ulogu u održivom razvoju. Ova potencijalna uloga IKT-a u održivom razvoju se sastoji od kako direktnih i indirektnih efekata, tako i od efekata sa povratnim dejstvom. Može se zaključiti da pravilno ocenjivanje ekoloških uticaja IKT-a, mora da se odnosi i na ove različite vrste efekata. Posledično, autor rada razmatra različite vrste IKT rešenja i njihove potencijalne pozitivne i negativne ekološke uticaje, radi boljeg razumevanja ovih uticaja IKT-a na životnu sredinu. Takođe, u radu se razmatra primena ocenjivanja životnog ciklusa (LCA) radi obezbeđivanja novih znanja o izazovima upotrebe LCA za ocenjivanje ekološke održivosti IKT rešenja.

KLJUČNE REČI: Informacione i komunikacione tehnologije (IKT), uticaji na životnu sredinu, ekološka održivost, ocenjivanje životnog ciklusa (LCA)

ABSTRACT: Information and communication technologies (ICTs) are developing and contributing to economic growth and affecting the lifestyles of societies, as well as they having a potentional and significant role in sustainable development. This potential role of ICT in sustainable development consists of direct and indirect effects, but also rebound effects. It can be concluded that the proper assessing of the environmental impacts of ICT, must address these different types of effects, too. Consequently, the author of the paper considered various kinds of ICT solutions and their potential positive and negative environmental impacts, in order to have a better understanding of these impacts of ICT on the environment. Also, this paper deals with the application of Life Cycle Assessment (LCA) in order to provide a new knowledge on the challenges of using LCA for assessments of environmental sustainability of ICT solutions.

KEY WORDS: Information and communication technology (ICT), environmental impacts, environmental sustainability, Life Cycle Assessment (LCA)

Milica Grujić,
studentkinja doktorskih studija Fakulteta organizacionih nauka.
Kontakt: milicadjukic555@yahoo.com
Oblasti interesovanja: zaštita životne sredine, održivi razvoj


 

ИНФО М
Часопис за информациону технологију и мултимедијалне системе

Електронска пошта • Телефон +381 (0)11 3950-894 • Продукција сајта: ФОН
©2002-2016 ИНФО М и носиоци појединачних ауторских права. Сва права задржана.