» О часопису
» Програмска оријентација
» Издавачи
» Редакција
» Научни савет
» Издавачки савет
» Упутство за ауторе
» Архива бројева
» Претплата и оглашавање
» Контакт

 

 

 

 

 

1.UDC 519.246.8:796.323

VIŠE-IZLAZNA REGRESIJA ZA PREDVIĐANJE UČINKA KOŠARKAŠA

Danijel Mišulić, Dr Miloš Jovanović

REZIME: Problematika predviđanja učinka košarkaša na utakmicama putem algoritama mašinskog učenja sve više dobija na interesovanju i značaju u poslednje vreme. Pregled osnovne ideje rada da je na konkretnom primeru predviđanja poena NBA košarkaša koristeći vremenske serije, a zatim modelovanje njihovog učinka na osnovu predviđenog učinka njihovih saigrača. Pristup koji je korišćen za više-izlaznu (multi-target) predikciju je steking (eng. stacking). Cilj rada je pokazati kako steking pristup može uticati na poboljšanje performansi prediktivnih modela. U ovom radu su kreirana i dva modela: nezavisni model koji će na osnovu stvarnih vrednosti predviđjati određeni izlaz i drugi, više-ciljni (eng. multi-target) model, koji će korisititi predviđene vrednosti osnovnog modela i vršiti korekciju tih vrednosti. Prvobitni model predviđa vrednosti na nivou pojedinačnih opservacija dok drugi model dalje koristi te predviđene vrednosti korišćenjem multi-target pristupa kako bi identifikovao međuzavisnosti između izlaznih vrednosti prvobitnog modela. Dati modeli se ukrštaju na taj način što će izlaz nezavisnog modela biti korišćen kao ulaz u multi-target model. Eksperimentalna evaluacija je pokazala da multi-target model daje bolje rezultate nego osnovni na osnovu poređenja srednje apsolutne greške osnovnog i datog modela. Dobijeni preliminarni rezultati ukazuju na korisnost ovakvog pristupa i motivišu širu zajednicu u daljem razvoju sličnih metoda koje se zasnivaju na multi-target regresiji i stacking pristupu.

KLJUČNE REČI: Predviđanje, Sport, Košarka, Multi-target regresija, Vremenske serije, mašinsko učenje

ABSTRACT: The problem of anticipating the impact of basketball players in games through machine learning algorithms is gaining more and more interest in recent times. An overview of the basic idea of the work will be given on the concrete case of predicting the points of the NBA basketball players using time series, and then modeling their performance based on the predicted performance of their teammates. The approach used for multi-target prediction is stacking. The aim of the paper is to show how a stacking approach can improve performance of prediction models. Two models are created and evaluated: an independent model that, based on real values, predicts a certain output, and another, multi-target model, which will use the predicted values of the basic model and make some correction of these values. The original model predicts values at the level of individual observations while the other model uses these predicted values using a multi-target approach to identify interdependencies between the output values of the original model. The given models are crossed in such way that the output of the independent model will be used as an input to the multi-target model. Experimental evaluation showed that the multi-target model yields better results than the basic one based on the comparison of the mean absolute error of the basic and given model. The obtained preliminary results indicate the usefulness of this approach and motivate the wider community in the further development of similar methods based on multi-target regression and stacking approach.

KEY WORDS: Prediction, Sport, Basketball, Multi-target regression, Time series, Machine learning

Danijel Mišulić
Student master studija, Univerzitet u Beogradu
Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: misulicd@gmail.com
Oblasti interesovanja: mašinsko učenje, neuronske mreže, otkrivanje zakonitosti u podacima.

Dr Miloš Jovanović
Univerzitet u Beogradu – Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: milos.jovanovic@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: mašinsko učenje, otkrivanje zakonitosti u podacima, sistemi za podršku odlučivanju, poslovna inteligencija.


2.UDC 336.744

BLOCKCHAIN U FINANSIJSKOM SEKTORU

BLOCKCHAIN IN FINANCIAL SECTOR

Lazar Krstić

REZIME: Blockchain tehnologija je tema o kojoj se danas dosta govori i piše i koja privlači pažnju mnogih, prvenstveno u oblasti informacionih tehnologija (IT) i finansijskom sektoru, a smatra se revolucionarnom tehnologijom u koju banke i investitori najviše ulažu. Svaka veća banka i finansijska institucija razmatra mogućnost upotrebe ove tehnologije u različitim sektorima svog poslovanja, kao što su plaćanje, trgovina deonicama ili drugim, sličnim transakcionim procesima. Fokus istraživanja u ovom radu je na predstavljanju pojma Blockchain, trenutnog dostignuća same tehnologije, analizi primenjenosti iste u finansijskom sektoru sa jasno naglašenim prednostima, nedostacima i perspektivama daljeg razvoja, kao i na prikazu i tumačenju simulacije trasakcija sa ciljem jasnijeg razumavanja načina funkcionisanja Blockchain tehnologije u ovom domenu. Očekivanja su da će upotreba ove tehnologije doneti poboljšanja, između ostalog, u pogledu brzine, bezbednosti i transparentnosti, kao i smanjenja troškova transakcija. Pored toga, važno je napomenuti da mnogi u ovoj tehnologiji vide potencijal za promenu celokupnog finansijskog sistema, te za izmenu osnovnih struktura ekonomije i društva.

KLJUČNE REČI: Blockchain, Bitcoin, Banka, Finansijska institucija

ABSTRACT: Blockchain technology is a trending topic which attracts attention of many, first and foremost in the fields of information technology and finance; it is regarded as a revolutionary technology and lucrative investment for banks an other investors. All leading banks and financial institutions are considering options on how to implement this technology in different sectors of their operations such as payments, stock trade and other, similar transactions. The focus of this paper is on the introduction of Blockchain, contemporary achievement of technology itswlf, and the analysis of its application in the finance sector with clearly stated advantages, disadvantages, and perspectives of further development; furthermore the paper focuses on the overview and analysis of simulated transactions in order to better understand how Blockchain technology fuctions in this domain. It is expected that the use of this technology will bring about improvements in, among other things, speed, safety and transparency as well as in reduction of costs of transactions. Moreover, it is important to mention that many see this technology as a tool for transformation of the entire financial system i.e. for transformation of basic structures of economy and society.

KEY WORDS: Blockchain, Bitcoin, Bank, Financial institution

Lazar Krstić,
saradnik u nastavi, Visoka poslovna škola strukovnih studija Leskovac
Kontakt: krstic.lazar@vpsle.edu.rs
Oblast interesovanja: Sistemi za upravljanje sadržajima (WCMS, LMS, DMS, MCMS), Analiza i projektovanje informacionih sistema, IT menadžment


3.UDC 004.6:007]

Радни оквир за аутоматизовано моделовање података – студија случаја

Automated data modeling framework – case study

Маја Милић, Владимир Маруна

REZIME: У раду је описана ситуација затечена код клијента, која је била проблематична из неколико разлога: недостатак формално дефинисане и примењене методологије за пројектовање и развој структура података, изостанак адекватног алата којим би методологија била имплементирана, изостанак јасно дефинисаног власништва у смислу развоја структура података, недостатак стратешког приступа приликом доношења одлука и подршке развоју. Описани су комплексни и међусобно зависни узроци проблема, алат, метод и приступ који је коришћен како би проблем био решен, узимајући у обзир објективна и субјективна ограничења. Предложено решење је базирано на моделовању које адресира целокупни домен, уз инкрементално увођење и уз обавезну употребу одговарајућег, јединственог и интегрисаног моделског окружења. Тренутна ситуација представљена је уз помоћ алата SAP PD (PowerDesigner). Употребом јасно дефинисаног приступа и метода, успостављено је стабилно окружење за развој, пројектовање, реализацију, имплементацију и употребу структура података, у развојном, тестном и продуцкионом амбијенту.

KLJUČNE REČI: Архитектура података, Структуре података, Управљање подацима, Мета подаци, Моделовање структура података

ABSTRACT: The paper describes the problematic situation that client had for several reasons: a lack of formally defined and applied methodologies for design and data structures development, absence of an adequate tool in which the methodology would be implemented, lack of unequivocal and precise defined ownership in terms of data structures development, lack of strategic approach in decision making and development support. Paper also describes complex and interdependent causes of the problem, tool, method and approach that was used to solve the problem, taking into account the objective and subjective limitations. The solution is based on modeling that addresses the entire domain, with incremental introduction and with the obligatory use of an appropriate, unique and integrated model environment. The current situation is presented with SAP PD (PowerDesigner) tool. Using a clearly defined approach and methods, a stable environment for the development, design, implementation and use of data structures has been established in the development, testing and production environment.

KEY WORDS: Data architecture, Data structure, Data Governance, Meta data, Data Modeling

Маја Милић
MD&Profy
Контакт: maja.milic@mdprofy.com
Области интересовања: ИКТ, архитектура за подршку ИКТ, Моделовање мета података, Управљање структурама података, Пројектовање архитектуре система

Владимир Маруна
MD&Profy
Контакт: vladimir.maruna@mdprofy.com
Области интересовања: ИКТ, архитектура за подршку ИКТ, Моделовање мета података, Управљање структурама података, Пројектовање архитектуре система, Пројектовање складишта података


4.UDC 007:004.056

POLITIKA ZAŠTITE I PRIMENA FAMILIJE STANDARDA ISO/IEC 27000

PROTECTION POLICY AND USE OF ISO/IEC 27000-SERIES

Daniela Andrović, Aleksandra Ristić, Nemanja Vukotić

REZIME: Značaj korišćenja informaciono-komunikacionih (IKT) sistema dovodi do potrebe za njihovom stalnom zaštitom. Incidenti u ovim sistemima proizvode sve veće poremećaje (posledice), iako vrlo često napadači koriste veoma jednostavne alate i taktike, u cilju napada na slabo zaštićene informacione sisteme. Najveći broj incidenata može biti sprečen sprovođenjem mera zaštite, zbog čega je neophodno da svaki subjekt koji koristi IKT sisteme ima usvojenu politiku zaštite kojom se definišu odgovarajuće mere kojima za osiguravanje potrebnog nivoa bezbednosti sistema. Mere zaštite moraju biti primerene riziku kojem je sistem izložen, kako bi učinci incidenata mogli biti svedeni na najmanju moguću meru. Familija standarda ISO/IEC 27000 odgovara na izazove smanjivanja rizika ranjivosti sistema, kao i na posebne zadatke koji su postavljeni operatorima sistema od posebnog značaja kroz važeće nacionalne propise. Primenom standarda ISO/IEC 27002 mogu se ispuniti sve obaveze propisane Zakonom o informacionoj bezbednosti. Formalno definisanje neophodnih mera zaštite se sprovodi donošenjem Akta o bezbednosti IKT sistema.

KLJUČNE REČI: informaciona bezbednost, mere zaštite IKT sistema, familija standarda ISO/IEC 27000

ABSTRACT: The importance of information-communication (ICT) systems implies the need for their permanent protection. Incidents in these systems generate serious consequences, even when the attackers use very simple tools and tactics in order to attack inadequately protected information systems. The majority of incidents can be prevented by implementing protection measures. Therefore, each entity using ICT systems is required to adopt the protection policy that defines appropriate measures for ensuring the required security level. Measures must respond to the risk the system is exposed to, in order to minimize the incident effects. The ISO/IEC 27000-series addresses the challenges related to reducing system vulnerability and the specific tasks assigned to operators of essential services in Serbia’s current regulation. All obligations defined by Law on information security can be fulfilled applying the ISO/IEC 27002 standard. Formal prescription of necessary protection measures is carried out through the ICT system security act.

KEY WORDS: information security, ICT systems security measures, ISO/IEC 27000-series

Daniela Andrović
Regulatorna agencija za elektronske komunikacije i poštanske usluge
Kontakt: daniela.androvic@ratel.rs
Oblasti interesovanja: informaciona bezbednost, zaštita računarskih mreža, digitalna forenzika

Aleksandra Ristić
Regulatorna agencija za elektronske komunikacije i poštanske usluge
Kontakt: aleksandra.ristic@ratel.rs
Oblasti interesovanja: regulativa u oblasti telekomunikacija i informacione bezbednosti

Nemanja Vukotić
Regulatorna agencija za elektronske komunikacije i poštanske usluge,
Kontakt: nemanja.vukotic@ratel.rs
Oblasti interesovanja: informaciona bezbednost, širokopojasne mreže i servisi, tržište telekomunikacija


5.UDC 004.6

ANALIZA METODA ZA PREPOZNAVANJE TEKSTA NA SLIKAMA IZ PRIRODNOG OKRUŽENJA UPOTREBOM PAKETA MATLAB

ANALYSIS OF METHODS FOR TEXT RECOGNITION IN IMAGES OF THE NATURAL ENVIRONMENT USING MATLAB

Nemanja Radosavljević, Đorđe Babić

REZIME: Predmet ovog rada je ispitivanje algoritama za detekciju teksta na slikama.Detekcija teksta na slikama povlači sa sobom određeni problem jer regioni u kojima se tekst nalazi na slici koju detektujemo nisu uvek na istoj poziciji i nisu predvidivi. U ovom radu koristiće se metod MSER (Maximally Stable Extremal Regions) za detekciju tekstualnih regiona i biće prikazani različiti modeli pretprocesuiranja slika da bi se tekst preciznije detektovao. Kao alat za testiranje koristiće se funkcije i algoritmi koji su nam dostupni kroz softverski paket MATLAB. Objekti i slike na kojima su obavljena testiranja uzeti su iz realnog okruženja, a fotografisani su mobilnim telefonom srednje klase.

KLJUČNE REČI: OCR, detekcija teksta, slike prirodnog okruženja, detekcija teksta u slikama.

ABSTRACT: In this paper, we study text recognition from images. Detection of text within images entails a problem because the regions bearing the text within the image we are detecting are not always in the same position and deviate from expectations. This paper describes the usage of MSER (Maximally Stable External Regions) for detecting textual regions and presents different models of image pre-processing in order to detect text as accurately as possible. As testing tool we use functions and algorithms available in MATLAB software. Objects and images that are being tested are from the real environment, photographed using a mobile phone of middle-class performance.

KEY WORDS: OCR, text detection, images of the natural environment, text recognition in images.

Nemanja Radosavljević
Računarski fakultet
Kontakt: nradosavljevic@raf.rs
Oblasti interesovanja: Internet of things (IoT), mikrokontroleri, web development, obrada signala

Đorđe Babić
Računarski fakultet
Kontakt: djbabic@raf.rs
Oblasti interesovanja: digitalni filtri, višebrzinska obrada signala, metode predikcije vremenskih nizova


6.UDC 004.42

Razvoj multiplatformskih .NET aplikacija korišćenjem Onion arhitekture i Microsoft Azure platform

Development of multiplatform .NET applications using Onion architecture and Microsoft Azure platform

Uroš Stanojević, Prof. dr Saša D. Lazarević

REZIME: Poslednjih godina je u razvoju softvera sve više akcenat na univerzalnim, multiplatformskim aplikacijama. Traže se tehnologije koje će omogućiti da programer zaboravi na specifičnosti koje sa sobom nosi razvoj za svaku platformu i da se posveti razvoju samog softvera. Takođe, kako se razvoj novih tehnologija i novih alata odigrava sve brže i u sve kraćim intervalima, teži se ka arhitekturi softvera koja će moći lako da se prilagodi nastajućim promenama, bez rizika da naraste i postane masivna, kompleksna i na samom kraju neodrživa. Rad se osvrće na nedostatke klasične Višeslojne arhitekture i mogućnosti upotrebe Onion arhitekture zajedno sa programiranjem u Cloud-u, u cilju razvoja održivih i skalabilnih multiplatformskih aplikacija. Pokazuje se da takvo rešenje vodi ka boljoj logičkoj separaciji različitih delova aplikacije, lakšem testiranju i održavanju sistema i fleksibilnosti po pitanju uvođenja novih i zamene postojećih tehnologija. Naglašavaju se dugoročne prednosti ovakve arhitekture u odnosu na klasičnu Višeslojnu arhitekturu, kao i portabilnost i apsolutna nazavisnost celokupnog rešenja od infrastrukture i specifičnih tehnologija i platformi. Rad omogućava da se pre svega identifikuju dugoročni problemi koji se mogu javiti prilikom razvoja aplikacija namenjenih različitim plaformama, odnosno zavisnih od velikog broja tehnologija. On takođe nudi rešenja za date probleme i na konkretnom primeru ističe prednosti prikazanog pristupa. Na taj način ovaj rad daje doprinos identifikovanju pogodne arhitekture u oblasti razvoja multiplatformskih aplikacija.

KLJUČNE REČI: Onion arhitektura, .NET platforma, multiplatformske aplikacije, С#.

ABSTRACT: In recent years the accent in software development is on universal multiplatform applications. There’s need for technologies that will allow programmer to forget about platform specificities and to focus on software development. Because new technologies and tools are developed rapidly and in shorter intervals, there’s need for software architecture that can be easely adapted to new changes, without risk of becoming too big, complex and unsustainable. The paper has focus on deficiencies of the classical Multilayer architecture and the possibilities of Onion architecture and Cloud computing in development of sustainable and scalable multiplatform applications. It is shown that such solution leads to better separation of concerns, easier testing, system maintenance and flexibility when it comes to replacement and implementation of specific technologies. Long-term advantages compared to classical Multilayer architecture, portability and independence of infastructure and technologies are also stressed. The paper helps identifying long-term problems that can occur when developing multiplatform, technology-dependent applications. It also offers solutions for those problems and shows them on en example. That way it contributes to identification of the right architecture in development of multiplatform applications.

KEY WORDS: Onion architecture, .NET platform, multiplatform applications, C#

Uroš Stanojević
Student master studija
Univerzitet u Beogradu, Fakultet organizacionih nauka
E-mail: uros.stanoje@gmail.com
Oblasti interesovanja: multiplatformske aplikacije, arhitektura softverskih sistema, cloud

prof. dr Saša D. Lazarević
Univerzitet u Beogradu, Fakultet organizacionih nauka
E-mail: lazarevic.sasa@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: konstrukcija softvera, testiranje softvera, kvalitet softvera, razvoj informacionih sistema, strukture podataka i algoritmi, baze podataka, sistemi za upravljanje dokumentacijom, .NET platforma


7.UDC 519.2:339.137

PRIMENA MODELA EFIKASNOSTI I PROFITABILNOSTI KROZ FINANSIJSKU ANALIZU U FUNKCIJI UTVRĐIVANJA KONKURENTNOSTI DOMAĆIH ICT KOMPANIJA

APPLICATION OF THE EFFICIENCY AND PROFITABILITY MODELS THROUGH FINANCIAL ANALYSIS IN THE FUNCTION OF COMPETITIVENESS OF DOMESTIC ICT COMPANIES

Milenko Radonić, Snežana Knežević

REZIME: Skalabilnost poslovanja jedan je od vodećih razloga brzog rasta i popularnosti IT industrije. Tokom 2000-ih godina, Silikonska dolina je postavila temelje tzv. startup kompanija, koje su pretežno poslovale u tehnološkoj industriji, čije je poslovanje raslo eksponencijalno. Danas, potencijal Republike Srbije leži upravo u IT industriji. Slični uslovi poslovanja i globalno tržište pružaju šansu srpskim preduzetnicima da posluju po istim standardima kao i vodeće svetske kompanije. Sa druge strane, efikasnost je jedan od indikatora koji određuje uspešnost i ove industrije. U ovom radu će biti predstavljeni osnovni indikatori efikasnosti čiji se model zasniva na finansijskoj analizi vodećih srpskih IT kompanija. Budući da veliki broj IT kompanija posluje kao povezano pravno lice sa drugim – najčešće stranim kompanijama, autori se u radu osvrću i na različite računovodstvene standarde, shodno propisima države u kojoj se posluje, kao i principima obračuna prihoda, kao preduslovima za dalju analizu. Komparacijom domaćih sa svetskim kompanijama iz Silikonske doline, autor se osvrće na faktor konkurentnosti tehnoloških kompanija u Republici Srbiji.

KLJUČNE REČI: finansijska analiza, ICT industrija, računovodstveni standardi, efikasnost, modeli konkurentnosti

ABSTRACT: Business scalability is one of the main reasons for the rapid growth and popularity of IT industry. During the 2000s, Silicon Valley has given the foundations of the startup companies, which were predominantly operating in the tech industry, whose business has grown exponentially. Today, the potential of the Republic of Serbia lies precisely in the IT industry. Similar business conditions and the global market have provided the opportunity for Serbian entrepreneurs to operate according to the same conditions as the world's leading companies. On the other hand, efficiency is one of the indicators that determines the performance of this industry. This paper emphasis the basic performance indicators based on the financial analysis of the leading Serbian IT. Since a large number of IT companies operate as a related legal entity with another – mostly foreign entity, the authors calls for different accounting standards in accordance with the regulations of the state in which the entity operates, as well as the principle of revenue recognition, as a prerequisite for further analysis. By comparing domestic with world’s leading companies from Silicon Valley, the author shows the competitiveness of tech companies in the Republic of Serbia.

KEY WORDS: : financial analysis, ICT industry, accounting principles, efficiency, models of competitiveness

Milenko Radonić
Student doktorskih studija
Univerzitet u Beogradu, Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: radonic.milenko@gmail.com
Oblast interesovanja: Kontroling, Budžetiranje, Analiza efikasnosti, Korporativne finansije

Snežana Knežević
Vanredni profesor
Univerzitet u Beogradu, Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: knezevics@fon.bg.ac.rs
Oblast interesovanja: Računovodstvo, Analiza finansijskih izveštaja, Vrednovanje preduzeća, Upravljačko računovodstvo


 

ИНФО М
Часопис за информациону технологију и мултимедијалне системе

Електронска пошта • Телефон +381 (0)11 3950-894 • Продукција сајта: ФОН
©2002-2016 ИНФО М и носиоци појединачних ауторских права. Сва права задржана.